By continuing, you are agreeing to our Terms and conditions as well as our Use of Cookies.

Straf die wittes, vat grond, is Skimkuur

18 Maart in Rapport

Straf die wittes, vat grond, is Skimkuur

In die onmiddellike tydperk ná ’94, toe die verlies aan politieke mag die Afrikaners behoorlik begin tref, het ‘n Duits-Kanadese sosioloog wat baie oor Suid-Afrika geskryf het, gesê die Afrikaners het “skimpyne”.

Volgens dr. Heribert Adam sal iemand wie se been byvoorbeeld geamputeer is, op ‘n dag sê my been pyn. Al is die been wat kwansuis pyn nie meer daar nie. 

Destyds was dit veral ouer Afrikaners wat Adam se skimpyne gevoel het. Hul geliefde skeet het geheet: “hulle” het alles van ons weggevat; ek voel soos ‘n vreemdeling in my eie vaderland.

Dié murmerering het destyds ietwat ongegrond aangedoen. Nelson Mandela het uit sy pad gegaan om inklusiwiteit na te jaag. Met geen ander groep meer as met die Afrikaners nie. Tog het dit nie die “skimpyn” weggevat nie, vir vele was dit ‘n reële belewenis. 

Voorverlede week by die Woordfees op Stellenbosch luister ek na ‘n eksegese oor vandag se politiek deur Joel Netshitenzhe, ‘n wyd gerespekteerde ANC-ringkop. Kortpad-joernaliste noem hom  ‘n “ANC beleidstsaar”. Hy is in Desember herkies tot die ANC se nasionale uitvoerende komitee en was onder Thabo Mbeki die staat se inligtingshoof. Dink gravitas en integritas.  

Netshitenzhe se siening van die ANC se drastiese beleidskuif oor onteiening en grondbesit het my aan Adam se skimpyne laat dink.

Jonger swart mense met weinig ervaring aan eie lyf van wat die bevrydingstryd van die vorige generasie geverg het, geniet vandag die voordele van die struggle, het Netshitenzhe gesê.  Talle het toegang tot beter opleiding en kry loopbaan- en lewensgeleenthede wat hul ouers ontsê is. Dit maak hulle van vooraf kwaad. En hul woede word aangevuur deur wat hulle by die werk en in die algemene omgang beleef as voortgesette wit bevoorregting en rassisme.

Dié woede voed oproepe dat grond (en eiendom) sonder vergoeding afgeneem moet word. Julle moet aanvaar SA se politiek is besig om “na links” te beweeg, het Netshitenzhe gesê.

As hy gelyk het -  en ek dink grotendeels hy hét - dan het ons hier te doen met ‘n “skimkuur” vir ‘n ongesteldheid, een wat die lyers daaraan ook as reëel beleef. Eenvoudig en bruut gestel: straf die wittes en vat al die grond. Dit sal die woede oor die verlede en beweerde voortgesette wit bevoorregting verlig en besweer. 

Maar sal dit werklik? Skimmedikasie bring meestal tydelike verligting. Dit pak nie die werklike oorsake van die bekweldheid nie. Daarby het skim-medikasie newe-effekte, dikwels noodlottig so.

Soos in Zimbabwe.  

Fadzayi Mahere is ‘n jong aktivis en advokaat van dié buurland met ‘n meestersgraad in regte van Cambridge. Sy was ‘n paar jaar gelede in die #ThisFlag-beweging, wat hewig gekant was teen Robert Mugabe.  Sy staan tans as ‘n onafhanklike kandidaat in Zim se parlementêre verkiesing later vanjaar. 

Die dag nadat die ANC in die parlement die land momenteel tot stilstand geruk het met sy groen lig vir onteiening sonder vergoeding, twiet Mahere:  “Wanneer jy Zimbabwiërs vra wat Mugabe vir hulle nagelaat het, sal die antwoord wees: honger, werkloosheid en diktatuur. Vreemd genoeg sal niemand sê ‘die grond’ nie. Alles van die beste aan Suid-Afrika,” het haar veelseggende slotsin gelui.

Saak gesluit, het ek gedink.  

Die ANC - niemand nie, om die waarheid te sê  - hoef waarskuwings  te “vat” van ‘n wit Afrikaanse man nie. 

Maar verduidelik dan hoe ignoreer jy die kragtige woorde van ‘n swart vrou in haar vroeë tot middel-dertigs – toevallig dieselfde ouderdom as Julius Malema (net verder geleerd!)? Hoe sê jy vir háár haar waarneming hou nie steek nie? Suid-Afrika is nie Zimbabwe nie.

Mahere het op stuk van sake die grondgryp-fliek, waarvan SA tans ‘n voorskou kry, in Zim gesien. Bes moontlik daarin “gespeel”, figuurlik gesproke. 

So, Ramaphosa se gerusstellings dié week in die Parlement oor die grondkwessie is goed en wel. Maar dit kan riskant wees om daarop alleen peil te trek. Slim, geteikende aktivisme deur die burgerlike samelewing is ewe nodig. 

Twee gewigtige, dog uiteenlopende, stemme het dié week die koers aangedui. In Beeld het Theo de Jager, gewese onder-president van Agri SA geskryf: “As swart boere nie van die noodsaak van eiendomsreg oortuig kan word nie, is ons gedoem”. 

In Business Day het die opskrif van ‘n rubriek van Carol Paton, adjunk-redakteur, gelui:   Wit én swart boere moet veg vir die eiendomsreg van grond.

“Betrokkenes en individue moet dink oor wie almal ‘n belang het by eiendomsreg en daarvolgens hul alliansies sluit,” is Paton se raad.

Sela. En in die proses om dié alliansies te bou, hou maar die skimpyne én die skimkure in gedagte. Hulle is nie sogenaamde “dealbreakers” nie. Maar hulle is allermins skimme vir die mense wat hulle voel. Nie destyds nie en ook nie vandag nie.
Copyright © Ontbytsake 2018 - All rights reserved.  |  Privacy Policy  |  Terms & Conditions
 site